Misschien is kernenergie zo gek nog niet

Zonnepanelen zijn de afgelopen jaren sterk in prijs gedaald. En ook windmolens op de Noordzee bouwden we een tijdlang zonder subsidie. Elektriciteit uit zon en wind is daarmee steeds betaalbaarder geworden! Toch? Niet helemaal, want een energiesysteem dat volledig op zon en wind draait, is in werkelijkheid allesbehalve goedkoop. Sterker nog: hoe hoger het aandeel zon en wind, hoe duurder elke volgende stap. Dat klinkt tegenstrijdig, maar dat is het niet, het is logisch.

Bij een klein aandeel zon en wind vangt het bestaande systeem de schommelingen moeiteloos op. Maar naarmate er meer zonnepanelen en windmolens zijn, gebeuren er twee dingen tegelijk.

In de eerste plaats ontstaan overschotten. Op een zonnige, winderige dag produceren panelen en turbines meer dan huishoudens en bedrijven nodig hebben. Die stroom moet ergens heen: het net op, met zwaardere kabels, batterijen in, of hij wordt weggegooid (curtailment). Hoe meer capaciteit je bijplaatst, hoe vaker en hoe groter die overschotten worden, want als zonnepanelen en windmolens op vol vermogen elektriciteit produceren, doen ze dat meestal allemaal tegelijk.

In de tweede plaats ontstaan er tekorten. Die verdwijnen niet als je meer zon en wind bouwt, ze komen hooguit minder vaak voor. Al staan er een miljoen turbines op de Noordzee; als het niet waait, leveren die geen elektriciteit. Voor donkere en windstille dagen is flexibel vermogen nodig, bijvoorbeeld grootschalige energieopslag (batterijen, groene waterstof in cavernes), en/of back-upcentrales. Flexibel vermogen is duur, en steeds belangrijker naarmate wind en zon groter worden in de elektriciteitsmix.

Zo lopen de systeemkosten op. Een beperkt aandeel zon en wind is eenvoudig in te passen. Maar naarmate het percentage verder stijgt, zijn steeds meer netcapaciteit, opslag en flexibel back-upvermogen nodig. De kosten nemen niet lineair toe, maar lopen steil op.

Kerncentrales zijn duur, dat klopt, maar daar staat tegenover dat ze constant stroom leveren. Vergeleken met windenergie zijn er minder investeringen nodig in infrastructuur en opslag. Analyses van TNO laten dan ook zien dat een mix mét kernenergie ongeveer even duur is als een systeem zonder kernenergie. Misschien is kernenergie zo gek nog niet.

Luister ook naar energie-expert Ruut Schalij over kernenergie in de Studio Schumpeter-podcast van deze week. Hij zou niet inzetten op twee grote centrales maar op tien kleine.

Lees ook deze explainer die ik afgelopen week schreef over kernenergie