Biomassa is niet de perfecte energiebron, maar is wel nodig

Energiebedrijf RWE ligt onder vuur. Onderzoek van NRC en Zembla zou uitwijzen dat het bedrijf houtpellets uit Maleisië in Nederlandse centrales bijstookt die deels afkomstig zijn van gekapt regenwoud. RWE merkt de gebruikte biomassa aan als duurzame brandstof. De politie en de NVWA doen onderzoek. De Nederlandse Emissieautoriteit concludeerde eerder dat de biomassa formeel aan de regels voldoet, maar noemde ontbossing tegelijk "onwaarschijnlijk", een nuance die in de discussie ondersneeuwde.

Dit soort zaken ondermijnt het vertrouwen in biomassa als duurzame energiebron. Als certificering op zelfverklaringen van leveranciers steunt en zagerijen als herkomstpunt gelden in plaats van het bos waar de bomen vandaan komen, dan schiet het systeem tekort. Daar moet scherp op gehandhaafd worden. De import van hout waarvan de herkomst niet waterdicht is, hoort niet thuis in een Nederlandse elektriciteitscentrale.

Maar de conclusie dat we daarom maar van biomassa af moeten, is te snel getrokken. Biomassa is een van de weinige duurzame energiebronnen die flexibel inzetbaar is: op de momenten dat het koud, donker en windstil is, en zon en wind het laten afweten. Het aandeel in de Nederlandse elektriciteitsproductie is overigens beperkt, ongeveer 3 procent. Voor groen gas, gemaakt door mest en ander organisch afval te vergisten, geldt hetzelfde argument. Er zijn argumenten tégen, maar het is CO₂-neutraal, biedt regelbaar vermogen, en vermindert als bijvangst ook nog de stikstofuitstoot van de veehouderij.

Wie kritisch is op biomassa, moet ook kritisch zijn op de alternatieven. Zon en wind zijn onmisbaar, maar hebben hun eigen schaduwkanten. Ze leveren niet altijd stroom op het moment dat die nodig is en ze vergen enorme investeringen in het elektriciteitsnet. En één van de belangrijkste bezwaren is dat er enorme hoeveelheden grondstoffen nodig zijn om zonnepanelen en windturbines te produceren. Die grondstoffen zijn grotendeels in handen van China.

Geen enkele energiebron is zonder nadelen. De vraag is daarom niet welke bron perfect is, want die bestaat niet. De relevante vraag is welke mix van bronnen ons het snelst, het meest betrouwbaar en het goedkoopst van fossiele brandstoffen afhelpt.

Dat betekent niet dat de RWE-zaak gebagatelliseerd moet worden. Integendeel: strenge duurzaamheidscriteria en onafhankelijke controle zijn de voorwaarden waaronder biomassa en groen gas hun rol in de energiemix mogen spelen. Zonder die eisen verliezen ze hun bestaansrecht. Afgelopen zomer hebben we gezien dat klimaatverandering steeds grotere maatschappelijke en economische impact heeft. Er is geen tijd en ruimte binnen de energietransitie om duurzame bronnen zomaar te laten liggen.

Lees hier alle korte nieuwsberichten van afgelopen week.

Deze week bespreek ik het energienieuws met Olof van der Gaag, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). Kijk/luister naar de 𝐒𝐭𝐮𝐝𝐢𝐨 𝐒𝐜𝐡𝐮𝐦𝐩𝐞𝐭𝐞𝐫-podcast! Abonneer je meteen 🎙️