Made in Europe, maar met een Chinees hart

Er waait een anti-Schumpeteriaanse wind door Europa en dat is slecht nieuws voor de industrie. Joseph Schumpeter zag vooruitgang als een voortdurend proces van creatieve destructie: innovaties zorgen voor nieuwe technologieën die oude producten verdringen. Het auto-akkoord dat de Duitse bondskanselier Merz en de Franse president Macron vorige week sloten, negeert dat proces. De verbrandingsmotor krijgt meer ademruimte, de vernieuwing van de auto-industrie blijft achter.

Op papier kiezen Merz en Macron voor de eigen industrie. Wie subsidie of een overheidsopdracht wil, moet 70 procent van de waarde van een auto in Europa produceren. Maar die eis geldt exclusief de batterij, het centrale en duurste onderdeel van een elektrische auto. Een Europese auto met een Chinese batterij blijft dus gewoon 'made in Europe'. China trekt zo een steeds groter deel van de auto-industrie naar zich toe.

Het is geen toeval dat batterijen worden uitgesloten, legt Ron Stoop, research fellow bij het Centre for European Reform, uit in de Studio Schumpeter-podcast. Volkswagen en Stellantis werken via joint ventures steeds nauwer samen met Chinese batterijfabrikanten en automakers. Goedkope Chinese batterijen houden hun modellen concurrerend. Daarnaast krijgen Europese fabrikanten in het Duits-Franse plan meer ruimte om ook na 2035 nog auto's met een verbrandingsmotor te verkopen, het product waarop hun marges nog het hoogst zijn.

De rekening wordt neergelegd bij de zich moeizaam ontwikkelende Europese batterij-industrie. Die zit op een kritiek punt: sinds 2022 is ongeveer een kwart van de aangekondigde batterijprojecten in de EU geschrapt of uitgesteld. De auto-industrie is verreweg de grootste afnemer. Valt die vraag weg, dan dreigt hetzelfde lot als dat van de Europese zonnepanelenindustrie.

Zo gaat publiek geld dat een nieuwe Europese industrie moet opbouwen, naar het overeind houden van de traag innoverende Europese auto-industrie. Maar de creatieve destructie wordt er niet door voorkomen, alleen uitgesteld. Want de innovatie gaat door, het snelst in China.

Luister ook naar de Studio Schumpeter-podcast. In de laatste aflevering praat ik met Ron Stoop over het Duits-Franse autopact.