Chinese creatieve destructie wacht niet op Europa
Beste abonnee,
De afgelopen twee weken was ik op vakantie in Italië. Voor de eerste vakantieweek had ik een podcast vooraf opgenomen, met Paul Giesbertz. Die aflevering werd goed beluisterd, want binnen een week stond hij in de top-5 van best beluisterde podcasts van dit jaar. Een prestatie, want podcasts blijven vaak ook ver na de publicatiedatum beluisterd worden.
Afgelopen vrijdag was er geen nieuwe podcast. In plaats daarvan zette ik vrijdag zette ik de top-5 op LinkedIn. Wat opvalt is dat inhoudelijke, diepgravende en genuanceerde podcasts goed scoren. Door het inhoudelijke gewicht blijven ze ook relevant. Kortom, dit zijn stuk voor stuk afleveringen om alsnog te beluisteren (mocht je ze gemist hebben):
- Ruut Schalij | Bouw 10 kleine kerncentrales in Nederland | https://open.spotify.com/episode/66ypZnFhhNazv0pYb3jbi4?si=5cd47ededfb04140
- Jos Cozijnsen | Het ETS heeft gewonnen | https://open.spotify.com/episode/6ZZj1Z6RBknp0KkC0XayDi?si=f111aefe4bda4dc2
- Sanne de Boer | ETS2 komt eraan, maar kunnen huishoudens die CO2-rekening wel betalen? | https://open.spotify.com/episode/0f0u2SOzn8kNcIVEWbeC97?si=affd61d9bc7f4979
- Machiel Mulder | "Het gaat er niet om de toekomst te voorspellen, maar haar mogelijk te maken" | https://open.spotify.com/episode/050fmtHGU94yFsww1UWDwM?si=ef402f8346834154
- Paul Giesbertz | Over prijsvorming op de stroommarkt: het verschil tussen kosten en waarde | https://open.spotify.com/episode/1EOJmbYvr0QfNdTW40FnSY?si=f89b6d7380ca4ce3
Terug naar het nieuws van deze week. Ik las een artikel over de autobeurs in Parijs, de Paris Motor Show, waar de innovatie vooral van Chinese automerken kwam. Het mij totaal onbekende automerk AITO, dat in China al 1,2 miljoen klanten heeft, liet in Parijs een stoel zien die met een serie sensoren en verschillende laagjes opblaasbare kussens zich tot 98 procent aanpast aan het lichaam van de bestuurder.
Ik moest meteen denken aan de creatieve destructie van de Oostenrijkse econoom Joseph Schumpeter (naar wie ik Studio Schumpeter heb vernoemd). Creatieve destructie is het voortdurende proces waarin nieuwe technieken oude technieken verdringen. De voorwaarde is wel dat innovaties beter, goedkoper, mooier en/of comfortabeler zijn dan bestaande producten.
En dat is precies waar de Chinese autofabrikanten mee bezig zijn: betere (elektrische) auto's maken dan de grote Europese merken. Met kunst- en vliegwerk probeert Europa de eigen industrie te beschermen. Onder meer door de import van Chinese auto's af te remmen met heffingen. Voor zover er sprake is van oneerlijke concurrentie - en dat is er, want Chinese auto's zijn mede concurrerend vanwege massale staatssteun - is dat terecht. Maar het onderliggende probleem is dat de Europese auto-industrie niet snel genoeg innoveert. Chinese auto’s worden in hoog tempo beter. Ze zijn vaak goedkoper en, als ik het nieuws over de stoel mag geloven, ook comfortabeler.
Toch blijven Europese landen in de achteruitkijkspiegel blijven kijken. In Brussel ging het donderdag over de hoge energieprijzen in Europa. En dus stond het emissiehandelssysteem ETS weer eens ter discussie. Polen, Slowakije en Tsjechië, gesteund door Italië en Griekenland, wilden ETS2, de CO₂-heffing op verwarming en vervoer, uitstellen tot 2030. De start was al van 2027 naar 2028 geschoven. Dat uitstel kwam er niet. Maar de Europese Commissie kreeg wel de opdracht er nog eens goed naar te kijken. De Belgische premier Bart De Wever voorspelt dat het debat terugkomt.
Op zichzelf is het debat begrijpelijk. De energierekening is hoog sinds de oorlog in het Midden-Oosten en ETS2 maakt benzine en aardgas nog wat duurder. Maar wie aan de CO₂-prijs morrelt, verwart symptoom en kwaal.
Even back to basics. Fossiele energie is duur voor Europeanen. Daar zijn twee oorzaken voor. De eerste is de CO₂-prijs die via het ETS(2) wordt betaald. Maar die opbrengst blijft in Europa: ze gaat naar de lidstaten en naar een sociaal klimaatfonds dat huishoudens compenseert. De tweede oorzaak is de hoge wereldmarktprijs van olie en gas. Dat geld maken we over naar Riyad, Doha en Washington. Europa heeft nauwelijks eigen olie- en gaswinning en betaalt bij elke crisis de volle mep. De ECB noemt dat fossilflation: inflatie die we importeren omdat we fossiel importeren.
Het IMF trok in april de logische conclusie. Demp het prijssignaal niet (dus behoud het ETS) en voltooi de transitie. Elke euro CO₂-heffing die nu sneuvelt, houdt de importafhankelijkheid in stand die de volgende prijsschok veroorzaakt.
Maar er staat meer op het spel. De toekomst van de industrie bijvoorbeeld. Hebben Mercedes en Peugeot perspectief als ze er niet in slagen concurrerende elektrische auto's te maken? Het geopolitieke gewicht en de welvaart van Europa hangen in grote mate af van een sterke industrie. Laten we China alles overnemen, dan worden we afhankelijk. Afgelopen week stelde China voor om de export van productietechnologie voor bepaalde perovskiet-zonnecellen te verbieden. De maatregel vergroot de onzekerheid over de toegang tot Chinese kennis en apparatuur voor Europese fabrikanten. Een continent zonder eigen industrie is afhankelijk en kwetsbaar. Een heel continent kan niet leven van een diensteneconomie. Mensen hebben ook spullen nodig.
Creatieve destructie is volgens Schumpeter een proces zonder einde. De vraag is alleen of Europa aan de kant van de creatie staat, of aan die van de destructie.
Voor mij zit de vakantie er nu op. Tot volgende week, met weer een nieuwe podcast. Ron Stoop is dan mijn gast!
Roy
Luister ook naar de Studio Schumpeter-podcast. In de laatste aflevering legt Paul Giesbertz uit hoe de prijs van stroom op de elektriciteitsmarkt tot stand komt.
Reacties ()