Europees energiebeleid is gas geven en remmen tegelijk
Vorige week presenteerde Brussel twee plannen: een ambitieus elektrificatiedoel en een aanpassing van het emissiehandelssysteem ETS.
Brussel wil het aandeel elektriciteit in het energieverbruik verdubbelen tot 46 procent in 2040. Daar werd bij de presentatie vooral een geopolitiek argument voor gegeven. Elektrificatie maakt Europa namelijk minder afhankelijk van de import van fossiele brandstoffen.
Maar door het verbruik van elektriciteit te stimuleren zijn er nieuwe wind- en zonneparken nodig, of kerncentrales, zo je wilt. Die uitbouw van CO₂-arme stroomproductie heeft het op dit moment moeilijk. Door de opmars van wind en zon, zijn er steeds meer uren met negatieve prijzen (als de zon volop schijnt en het waait lekker hard, dan is er meer aanbod dan vraag). Met negatieve prijzen is het natuurlijk lastig om een business case rond te krijgen. Als Europese huishoudens en bedrijven meer elektriciteit gaan gebruiken, liefst op de momenten dat het aanbod groot is, dan is er meer ruimte voor wind en zon.
De Europese Commissie wil dat hoofdzakelijk stimuleren door belastingmaatregelen die stroomverbruik goedkoper maken.
Tegelijkertijd wordt er gesleuteld aan het ETS. Voor de een is het een afzwakking, de ander noemt het flexibilisering. De afbouw van het emissieplafond wordt vertraagd en er zijn meer gratis emissierechten beschikbaar voor de industrie. Op zich een logische ingreep, want de industrie heeft het zwaar. Resultaat is wel dat de CO₂-prijs lager zal zijn dan in het scenario zonder afzwakking/flexibilisering. Dat betekent dus, in tegenstelling tot het elektrificatieplan, dat de opwaartse prijsdruk voor aardgas wordt gedempt.
Het Europese beleid is daarmee samen te vatten tot gas geven en remmen tegelijk.
De CO₂-prijs is bedoeld als prikkel. Als olie en gas duurder worden, is de verwachting dat bedrijven overstappen op schone alternatieven. Maar dat werkt alleen als die overstap ook kán. Wie op een (grotere) netaansluiting wacht, heeft geen uitweg. Voor die bedrijven is de CO₂-prijs geen prikkel, maar een heffing.
De ETS-aanpassing is symptoombestrijding. Brussel verlicht de pijn die het zelf in stand houdt door het alternatief niet te regelen. Netcongestie blijft het grote probleem, en belastingherzieningen komen niet van de grond omdat er geen politieke overeenstemming wordt gevonden.
Die problemen moeten wel worden aangepakt. Eerst het stroomnet verzwaren en elektriciteit fiscaal aantrekkelijker behandelen, pas dan is een stevig ETS effectief. De ETS-aanpassing is niet het probleem. Ze is het bewijs van het probleem.
Meer lezen? De afgelopen weken schreef ik twee explainers:
Reacties ()