Goed idee van het CDA: elektrische auto voor maximaal 200 euro per maand

Het kabinet neemt voorlopig geen maatregelen om de hoogoplopende benzinekosten te dempen. In de Tweede Kamer groeit de druk om maatregelen te nemen, bleek afgelopen week tijdens een debat hierover, mede vanwege de waarschuwing van De Nederlandsche Bank dat de inflatie kan oplopen door stijgende energieprijzen. Maar coalitiepartijen willen eerst de duur en impact van de energiecrisis afwachten, schreef onder meer NRC.

Dat is verstandig, want hoe vervelend ook, die hoge prijzen zijn er niet voor niets. Energie is duur omdat het wereldwijde aanbod van olie en gas wordt afgeknepen door de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz. Die hoge prijzen zijn nodig om de vraag in balans te brengen met het krimpende aanbod. Zo werkt de markt.

Het is beter de energietransitie te stimuleren, dan snijdt het mes namelijk aan twee kanten: de kosten voor gebruikers blijven overzichtelijk en we worden minder afhankelijk van fossiele brandstoffen. De afgelopen maanden was het voordeliger om stroom te tanken dan benzine. De elektriciteitsprijs was stabiel, terwijl de benzineprijs volgens het CBS steeg van 2 euro in januari tot 2,35 euro (en hoger) in maart.

Elektrisch rijden voor huishoudens met een laag inkomen

CDA-Kamerlid Jantine Zwinkels heeft een slim plan om elektrisch rijden een impuls te geven. Ze heeft kamervragen gesteld aan minister Heleen Herbert van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en staatssecretaris Annet Bertram van Infrastructuur en Waterstaat. Zwinkels vraagt de bewindslieden te onderzoeken of 'social leasing' van elektrische auto's in Nederland een optie is. Zo'n systeem moet zijn gericht, aldus de brief, 'op huishoudens met een lager inkomen die afhankelijk zijn van de auto voor woon-werkverkeer'. Ze dringt erop aan om social leasing onderdeel te laten zijn van 'eventuele maatregelen ter compensatie van stijgende brandstofprijzen'.

Het is een slimme zet. Want voor huishoudens met een laag inkomen is een elektrische auto nog altijd buiten bereik. Via 'social leasing' kunnen mensen een elektrische auto leasen tegen een sterk gereduceerd tarief. Zwinkels is geïnspireerd door een vergelijkbaar Frans programma, dat inmiddels twee succesvolle rondes achter de rug heeft.

Social leasing in Frankrijk

Het Franse 'leasing social'-programma stelt huishoudens met een bescheiden inkomen in staat een nieuwe elektrische auto te leasen voor maximaal 200 euro per maand, sommige modellen zijn beschikbaar vanaf 140 euro of zelfs nog minder. Leasecontracten lopen minimaal drie jaar en omvatten minstens 12.000 km per jaar. Aan het einde van de looptijd kunnen deelnemers de auto teruggeven of overnemen tegen restwaarde.

Het programma werd in 2024 voor het eerst gelanceerd en was binnen zes weken uitverkocht: zo'n 50.000 leasecontracten werden goedgekeurd. In september 2025 startte een nieuwe ronde, met een budget van 370 miljoen euro en opnieuw een doelstelling van 50.000 gesubsidieerde auto's.

In totaal hebben daarmee 100.000 huishoudens met een kleine portemonnee toegang gekregen tot een betaalbare elektrische auto. De populairste modellen zijn de Renault R5 en de Citroën ë-C3, niet toevallig allebei Franse auto's. Maar ook de Fiat Panda en Hyundai Inster zijn beschikbaar, zelfs voor leaseprijzen van net onder de 100 euro per maand.

De moeilijkheid is het afbakenen van de doelgroep. Want wie komt in aanmerking en wie niet? Dat gaat ongetwijfeld een moeilijke discussie opleveren, want de grens is per definitie arbitrair. In Frankrijk staat de regeling open voor mensen met een baan die een belastbaar inkomen hebben onder de 16.300 euro en die minimaal 15 kilometer van hun werk wonen (of jaarlijks meer dan 8.000 zakelijke kilometers maken). Werklozen en gepensioneerden zijn uitgesloten.

Democratisering van de elektrische auto

De Kamervragen van Zwinkels raken aan een fundamenteel probleem in de energietransitie: de vruchten ervan komen vooralsnog vooral terecht bij hogere inkomens. Subsidies voor zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto's zijn de afgelopen jaren vooral terechtgekomen bij de 'rijke' huishoudens. Want die subsidie voor zonnepanelen is mooi, maar er moet altijd ook eigen geld bij. Mensen die aan het einde van de maand geen geld over hebben, hebben nooit zonnepanelen kunnen kopen, en zich dus niet kunnen beschermen tegen fossiele prijsschokken.

Dat heeft politieke gevolgen. Het draagvlak voor klimaatbeleid is aantoonbaar lager onder kiezers van populistische partijen. Het klimaatbeleid mag volgens PVV-leider Geert Wilders door de shredder. Verduurzaming wordt als een elitair project ervaren.

Social leasing doorbreekt die logica. Het maakt elektrisch rijden haalbaar voor mensen die dat tot nu toe niet konden betalen. De Franse minister voor Ecologische Transitie, Monique Barbut, zegt daarover: "Social leasing laat zien dat ecologische transformatie, sociale rechtvaardigheid en industriële ambitie hand in hand kunnen gaan door een aantrekkelijk aanbod van in Frankrijk en Europa geproduceerde voertuigen te promoten."

En Nederland?

Het Europees Agentschap voor Alternatieve Brandstoffen (EAFO) stelt dat andere lidstaten het Franse model kunnen zien als blauwdruk voor sociaal georiënteerd en duurzaam mobiliteitsbeleid. Duitsland overweegt een vergelijkbaar programma voor 2027.

Zwinkels vraagt het kabinet te onderzoeken of en hoe een vergelijkbaar systeem in Nederland ingevoerd kan worden. Dit kan mogelijk in samenwerking met leasemaatschappijen en voortbouwend op bestaande regelingen zoals de subsidieregeling voor elektrische voertuigen.

Hopelijk pakt het Nederlandse kabinet ook de handschoen op. Het maakt kwetsbare groepen minder afhankelijk van dure en onzekere fossiele brandstoffen en het zorgt voor een breder draagvlak voor de energietransitie.