De meningen zijn verdeeld, maar het invoedingstarief komt eraan

De Autoriteit Consument & Markt ACM gaat door met de voorbereiding van een invoedingstarief voor grote producenten van elektriciteit, zo maakte het afgelopen week bekend. De toezichthouder ontving maar liefst 33 zienswijzen. En die lopen nogal uiteen. De invoering staat op zijn vroegst gepland per 1 januari 2032 en de hoogte van het tarief wordt gekoppeld aan het tarief in Duitsland.

Nu betalen alleen afnemers voor het gebruik van het elektriciteitsnet. Met een invoedingstarief gaan ook producenten, zoals wind- en zonneparken, meebetalen aan de netkosten. Twee zienswijzen illustreren de tegenstelling scherp. Ik had eerlijk gezegd geen tijd om 33 documenten door te spitten, dus heb ik me beperkt tot een (voorzichtige) voorstander van het invoedingstarief, Netbeheer Nederland, en een verklaarde tegenstander: NedZero - Branchevereniging voor windenergie.

Netbeheer Nederland

Netbeheer Nederland steunt invoering. De koepelorganisatie van netbeheerders stelt dat een invoedingstarief bijdraagt aan een eerlijkere kostenverdeling tussen producenten en afnemers. Ook kunnen producenten met dit tarief worden geprikkeld tot efficiënter netgebruik. Daarvoor is tijdsafhankelijkheid van het tarief wel een harde randvoorwaarde: zonder die tijdscomponent is de prikkel te beperkt.

Een ander argument is dat een invoedingstarief kan worden meegenomen in de biedprijs van Nederlandse producenten op de Europese elektriciteitsmarkt. Als buitenlandse afnemers Nederlandse stroom kopen, dragen zij zo indirect bij aan de kosten van de Nederlandse elektriciteitsinfrastructuur.

Tegelijkertijd maakt Netbeheer Nederland een nadrukkelijk voorbehoud. De organisatie waarschuwt voor de effecten op de leveringszekerheid en wijst op een analyse van TenneT waaruit blijkt dat een hoog invoedingstarief de economische levensvatbaarheid van meerdere gigawatt aan Nederlandse productiecapaciteit in gevaar brengt. De netbeheerders geven de voorkeur aan Europese invoering boven een eenzijdige Nederlandse stap. Als dat niet haalbaar is, pleiten zij voor een tariefplafond en gelijktijdige invoering met tijdsafhankelijke afnametarieven.

NedZero

De branchevereniging voor windenergie, NedZero, heeft voor zijn zienswijze de handen ineen geslagen met Holland Solar (zonne-energie) en Energie Samen (energiecoöperaties). Zij verzetten zich gezamenlijk tegen invoering.

Het belangrijkste argument gaat over de businesscase van bestaande en nieuwe projecten voor duurzame energie. Die staan al onder druk door negatieve elektriciteitsprijzen en stijgende financieringskosten. Bij de investeringsbeslissing in een windpark konden bedrijven in het verleden niet voorzien dat ze zouden moeten gaan betalen voor het invoeden van de stroom op het net. Het aanpassen van de spelregels achteraf schaadt het vertrouwen in de overheid en het investeringsklimaat, waarschuwen de brancheorganisaties.

De sector betwist ook dat het tarief tot lagere energiekosten voor afnemers leidt. Onderzoeken van SiRM - Strategies in Regulated Markets en Aurora Energy Research uit 2025 concluderen dat een invoedingstarief per saldo kostenverhogend werkt, voor zowel invoeders als afnemers. In een rapport van CE Delft uit 2024 daalt de energierekening voor afnemers alleen in het meest gunstige scenario, dat de brancheverenigingen onwaarschijnlijk achten.

Verder wijzen ze op risico's voor de leveringszekerheid, marktverstoring ten opzichte van producenten in landen zonder invoedingstarief, en de toch al beperkte uitvoeringscapaciteit van netbeheerders. Een invoedingstarief zou prioriteit onttrekken aan maatregelen die meer bijdragen aan netefficiëntie, zoals tijdsdifferentiatie van afnametarieven en uitbreiding van cable pooling (het delen van één netaansluiting door meerdere gebruikers).

Wind op Zee is vrijgesteld van het invoedingstarief via de Elektriciteitswet en de Energiewet, benadrukken ze in hun zienswijze. Het alsnog toepassen van een invoedingstarief voor offshore wind zou in strijd zijn met die wetgeving.

Toezichthouder lijkt vastbesloten

De ACM lijkt ondanks alle argumenten tégen, toch vastbesloten een invoedingstarief te gaan hanteren. De inhoudelijke motivatie is eenvoudig: als producenten moeten betalen voor het gebruik van een aansluiting zullen ze er efficiënter mee omgaan, en hoeven netbeheerders minder te investeren in netverzwaringen. "Die besparingen werken uiteindelijk door in lagere netkosten voor alle huishoudens en bedrijven die op het net zijn aangesloten", aldus de toezichthouder.

Bovendien, zo zegt de ACM, sluit een invoedingstarief aan bij Europese regelgeving, die voorschrijft dat nettarieven 'objectief en non-discriminatoir' moeten worden vastgesteld. Europese landen zoals België, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk hanteren nu al een invoedingstarief. De Duitse energietoezichthouder Bundesnetzagentur is, net als de ACM, bezig met de invoering hiervan.