Concurrentie om LNG neemt toe. Lukt het om de gasvoorraad tijdig te vullen?

Europa krijgt steeds meer concurrentie van Azië op de markt voor vloeibaar aardgas (LNG), schrijft Politico. Experts waarschuwen dat Europa in de concurrentie om LNG de slag weleens zou kunnen verliezen. Dat is problematisch, want de seizoensbergingen worden traag gevuld, waardoor komende winter problemen kunnen ontstaan.

Pogingen om de gasinkoop in EU-verband te regelen, zijn sinds 2022 op niets uitgelopen. Brussel probeerde gezamenlijke inkoop mogelijk te maken, maar grote bedrijven deinsden terug uit angst om mededingingsregels te overtreden. Als het gaat om de energievoorziening, is het daarom 'ieder voor zich', schrijft Politico.

Gas is op dit moment relatief duur. De zogenoemde TTF-prijs schoot door de oorlog in de Perzische Golf van iets meer dan 30 naar circa 70 euro per megawattuur. De TTF is de belangrijkste virtuele handelsplaats voor aardgas in Europa. Op dit moment ligt de prijs op iets meer dan 40 euro per megawattuur (wat overeenkomt met iets minder dan 40 eurocent per kubieke meter, zie grafiek hieronder).

Normaal kopen handelaren in de zomer goedkoop aardgas in, om in de winter met winst te verkopen. Maar door de hoge zomerprijzen, vanwege de aanhoudende spannings sinds blokkade van de Straat van Hormuz, is die prikkel dit jaar weggevallen. De vulgraad van de Europese gasbergingen blijft daardoor ruim onder het vijfjaarsgemiddelde liggen.

De situatie in Nederland ziet er niet rooskleurig uit. Toen het vulseizoen op 1 april begon, stond de Nederlandse vulgraad op ongeveer 5 procent, een historisch laag startniveau. Dat komt omdat verkooporganisatie GasTerra zijn activiteiten beëindigt. het bedrijf moest de gasbergingen in Norg en Grijpskerk leeg opleveren. Sindsdien koopt staatsbedrijf EBN in opdracht van de overheid aardgas in om de opslagen voor de winter weer te vullen. De rekening, en het risico, liggen bij de staat.

Nederland loopt een groot financieel risico. Het vullen van de gasbergingen tegen de huidige hoge prijzen is duur, omdat onzeker is of het gas deze winter met winst kan worden verkocht. Het kan de overheid honderden miljoenen euro's kosten.

Aziatische landen als China, Vietnam en Zuid-Korea kopen doorgaans gas via langetermijncontracten, maar bij een hete zomer (als iedereen de airco aanzet) en slinkende voorraden wijken ze uit naar de spotmarkt, de markt waar Europa zwaar op leunt. Voor de Europese vuldoelen is tot 13 procent meer LNG-import nodig dan vorig jaar, becijferde energieagentschap ACER. Komen daar late paniekaankopen bij, dan kan de EU gedwongen worden Azië te overbieden, waarschuwt analist Tobias Federico van Montel Energy in het artikel van Politico.

Duur gas of heel duur gas

Brussel onderkent het risico. De vuleis is dit voorjaar versoepeld naar 80 procent en de deadline is opgeschoven van 1 november naar 1 december, juist om een eindejaarsstormloop op gas te vermijden. Vooral Nederland kan met de vingers tussen de deur komen. Als de seizoensvoorraad te voorzichtig wordt gevuld en er volgt een koude winter, dan kan de importcapaciteit tekortschieten. Dan is er niet voldoende gas om aan de vraag te voldoen. Gevolg: hoge prijzen en vraaguitval, door bedrijven die productie terugschroeven en mensen die thuis de thermostaat een paar graden lager zetten. Vullen we te gretig tegen de huidige hoge prijzen, dan betaalt de belastingbetaler de hoofdprijs.

Nederland en Europa kunnen door verdergaande elektrificatie hun afhankelijkheid van aardgas sneller proberen af te bouwen. Maar dat kost tijd. Voor de resterende gasbehoefte in de komende jaren zouden Brussel en Den Haag ook hun weerzin tegen langetermijncontracten kunnen laten varen. Dat geeft meer zekerheid.