Belooft groen gas boeren een uitweg uit het stikstofslot?

Nederland zit al jaren op slot. Woningbouw, energietransitie en verduurzaming van de industrie blijven steken vanwege het stikstofslot. Bedrijven krijgen geen vergunning als de stikstofuitstoot te hoog is. De natuur kan het niet langer dragen.

Terwijl elke sector wanhopig zoekt naar een oplossing voor de stikstofproblematiek, is die voor projecten binnen de energietransitie nu deels binnen handbereik. Op basis van het Europese Grids Package hoeft de aanleg en uitbreiding van het stroomnet niet langer apart getoetst te worden op stikstofeffecten. Daarmee krijgen deze projecten, als het Europees Parlement er mee instemt, een vrijstelling. De uitbreiding van het stroomnet kan daardoor versnellen.

Die stikstofvrijstelling is logisch. Want de aanleg en uitbreiding van het elektriciteitsnet veroorzaakt de komende tien jaar 5 à 6 kiloton stikstofuitstoot. Terwijl dat zwaardere stroomnet verduurzaming mogelijk maakt, die resulteert in een reductie van de stikstofuitstoot van 30 kiloton per jaar. Elke kilo uitstoot tijdens de bouw is dus goed voor zestig kilo reductie in de 10 jaar daarna. "Een gouden deal", zegt Olof van der Gaag van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) deze week in de Studio Schumpeter-podcast. Hij wil de stikstofuitzondering ook laten gelden voor waterstof, warmtenetten en groen gas.

Ondertussen blijft de landbouw het grote knelpunt in het stikstofdossier. De sector is goed voor zo'n 80 procent van de stikstofemissies, maar ingrijpende maatregelen schuift het kabinet door naar de periode na 2030.

Er is wel een kans voor de landbouw. Nu wordt ongeveer 5 procent van de mest vergist tot groen gas. Het kabinet mikt op 45 procent in 2030, een doel dat critici onrealistisch noemen. Maar mest gebruiken om er groen gas van te maken heeft twee grote voordelen: minder stikstofemissies en meer omzet voor de boer. Zelfs bij een krimpende veestapel kunnen boeren hun financiën op peil houden terwijl ze een bijdrage leveren aan stikstofreductie.